CAD Sektöründeki Açık Kaynak Devrimi “Cadze”

Endüstriyel üretim, mimarlık ve mühendislik sektörlerinin temel yapı taşı olan Bilgisayar Destekli Tasarım (CAD) araçları, uzun yıllardır tekelleşmiş ekosistemlerin ve yüksek maliyetli lisans politikalarının kıskacında yer alıyor. Sektördeki profesyoneller; sadece bir .dwg ya da .dxf dosyasını incelemek, basit bir budama (trim) işlemi uygulamak ya da çizim üzerinde küçük düzenlemeler yapmak için bile gigabaytlarca boyutundaki hantal yazılımlara mahkum ediliyor.

Rloon Yazılım olarak, bu statükoyu değiştirmek ve küresel ölçekteki tüm mühendis, mimar ve geliştiricilere tamamen özgür, performans odaklı bir alternatif sunmak adına bir vizyon geliştirdik. Bu vizyonun ilk ve en güçlü adımı olarak, Ar-Ge ekibimizin üzerinde titizlikle çalıştığı yeni nesil açık kaynaklı CAD projemiz Cadze v0.2.0 sürümünü sektöre tamamen ücretsiz olarak sunmanın gururunu yaşıyoruz.

Bu teknik makalede, Cadze’nin geliştirme sürecini yöneten bir Rloon Yazılım mühendisi gözünden; uygulamanın mimari altyapısını, WebGL2 tabanlı donanım hızlandırma yeteneklerini ve modern CAD iş akışlarına getirdiği esnek çözümleri detaylandıracağım.

Rloon Yazılım ve Cadze’nin Sektörel Misyonu

Rloon Yazılım’ın temel felsefesi, endüstriyel yazılımları firmaların hantal süreçlerine zorlamak değil; tam aksine, hafif, esnek ve yüksek performanslı yazılım teknolojilerini doğrudan sektörün ihtiyaçlarına entegre etmektir. Cadze projesi de tam olarak bu yaklaşımla, geleneksel CAD yazılımlarının yarattığı donanım bağımlılığını ve maliyet bariyerlerini ortadan kaldırmak için tasarlandı.

Cadze’yi geliştirirken AR-GE departmanımızda belirlediğimiz üç temel endüstriyel standart bulunuyor:

1. Masaüstü Optimizasyonu: Web tarayıcılarının sınırlarına sıkışmayan, verileri yerel işletim sisteminde güvenle işleyen izole ve yerel (native) bir mimari.

2. GPU Tabanlı Kesintisiz Performans: On binlerce çizgiden ve katmandan oluşan ağır projelerde dahi takılma ve donma yaşatmayan bir render akıcılığı.

3. Maliyet Özgürlüğü: Sektördeki bağımsız profesyonellerin, öğrencilerin ve KOBİ’lerin bütçelerini zorlayan lisans süreçlerine karşı MIT lisanslı, tamamen ücretsiz ve açık kaynaklı bir platform.

Cadze; Autodesk® veya AutoCAD® ile hiçbir ticari, hukuki bağı bulunmaksızın, tamamen bağımsız bir mühendislik ürünü olarak Rloon Yazılım çatısı altında geliştirilmektedir.

Teknik Mimari: Rust ve WebGL2’nin Kusursuz Sinerjisi

Endüstriyel çizimlerin yüksek performansla işlenebilmesi, yazılımın arka planında koşan mimari bileşenlerin birbiriyle nasıl haberleştiğine doğrudan bağlıdır. Rloon Yazılım mühendisleri olarak Cadze’nin çekirdeğini iki ana sütun üzerine inşa ettik: Rust ve WebGL2.

+-------------------------------------------------------------+
|                     RLOON CADZE DESKTOP                     |
+------------------------------+------------------------------+
|     FRONTEND (TS / JS)       |       BACKEND (Rust)         |
|  - Pixi.js v8 (WebGL2)       |  - Tauri v2 Core             |
|  - Workspace & Geo Math      |  - OS File System Access     |
|  - dxf-parser UI             |  - Subprocess Management     |
+------------------------------+------------------------------+
                               |
                        [ LibreDWG Binary ] -> (dwg2dxf)

1. Tauri v2 ve Rust ile Minimum Bellek Tüketimi

Geleneksel Electron tabanlı masaüstü uygulamaları, arka planda tam teşekküllü bir Chromium tarayıcı motoru çalıştırdığı için boştayken bile bilgisayar kaynaklarını (RAM) ciddi oranda tüketir. Cadze’de ise yeni nesil Tauri v2 framework’ünü tercih ettik. Tauri, işletim sisteminin yerel web katmanını (Windows üzerinde WebView2) kullanırken, arka plandaki tüm dosya sistemi ve sistem komutları yönetimini dünyanın en güvenli ve hızlı dillerinden biri olan Rust ile gerçekleştirir. Bu sayede uygulamanın diskteki boyutu ve bellek tüketimi minimum seviyede kalır.

2. Pixi.js v8 ve WebGL2 Donanım Hızlandırma

Büyük ölçekli projeler; binlerce çizgi, çember, yay ve metin bloğu barındırır. Bu verileri CPU (Merkezi İşlem Birimi) üzerinde çizdirmeye çalışmak ekran kartını bypass edeceği için gecikmelere (lag) yol açar. Cadze, en karmaşık projeleri dahi 60 FPS akıcılığında ekrana getirebilmek için Pixi.js v8 motoru üzerinden WebGL2 donanım hızlandırmasını kullanır. Fare tekerleğiyle yapılan yakınlaşma (zoom) ve çizimi kaydırma (pan) hareketlerinin arkasındaki akıcılık, çizim geometrilerinin doğrudan GPU üzerinde işlenmesinden kaynaklanır.

3. Bağımsız LibreDWG Süreç Yönetimi (GPLv3 Uyumluluğu)

DWG formatı doğası gereği kapalı kaynaklı ve tescilli bir yapıdır. Cadze’nin MIT lisanslı tamamen özgür ve ticari kullanıma uygun yapısını korumak adına, DWG dosyalarını okurken GNU GPLv3 lisanslı LibreDWG kütüphanesini bağımsız bir alt süreç (dwg2dxf.exe) olarak çalıştırıyoruz. Uygulama, DWG verisini izole bir katmanda güvenli bir şekilde DXF formatına dönüştürür ve ardından Rloon yazılımcıları tarafından geliştirilen TypeScript tabanlı DXF işleyici ile ekrana aktarır. Bu mimari yaklaşım, Cadze’nin ana kod tabanını GPL yükümlülüklerinden tamamen bağımsız ve kurumsal kullanıma uygun tutmamızı sağlar.

Öne Çıkan Gelişmiş Özellikler ve Kullanıcı Deneyimi

Cadze, yalnızca bir dosya görüntüleyici (viewer) olmanın ötesine geçerek, hızlı müdahaleler ve revizyonlar için pratik bir düzenleyici (editor) kimliğine sahiptir. Tasarım süreçlerinde, geleneksel CAD operatörlerinin el reflekslerini ve alışkanlıklarını aynen korumaya odaklandık.

Endüstriyel Düzenleme ve Çizim Araçları

v0.2.0 sürümüyle birlikte uygulamaya dahil ettiğimiz ve profesyonel iş akışlarını destekleyen kritik fonksiyonlar şunlardır:

• TRIM (TR): Çizgilerin kesişim noktalarında kalan ve fazlalık oluşturan kısımlarını tek bir hamleyle budayabilirsiniz.

• EXTEND (EX): Bir çizginin açık ucunu, hedef olarak seçilen en yakın sınır çizgisine kadar kusursuzca uzatabilirsiniz.

• OFFSETO (O / OF): Belirttiğiniz net ölçü mesafesinde (OF 50 vb.) doğrusal çizgilerin veya çoklu çizgilerin (polyline) paralel kopyalarını türetebilirsiniz.

• MIRROR (MI) & ORTHO Mode (F8): Simetrik tasarımlar için geometrileri anında aynalayabilir, F8 tuşuyla çizimlerinizi yalnızca dikey ve yatay eksenlere (dik mod) sabitleyerek hizalayabilirsiniz.

Gelişmiş Seçim ve Katman (Layer) Hiyerarşisi

Büyük çizimlerde doğru objeyi seçebilmek, CAD yazılımlarının en kritik başlığıdır. Cadze; tekli seçim, Shift+tıklama ile çoklu seçim ve Shift+sürükleme ile dikdörtgen seçim penceresi (bounding box) oluşturmayı destekler. Seçilen geometrik varlıklar, dinamik bir sınırlayıcı kutu ile vurgulanarak görsel olarak ayırt edilir.

Bununla birlikte, AutoCAD® Renk İndeksi (ACI 256-color table) ile tam uyumlu çalışan Katman Paneli sayesinde, projedeki katmanları anlık olarak gizleyebilir, gösterebilir ya da dondurabilirsiniz (freeze/unfreeze).

Çoklu Sekme (Multi-Tab) ile Verimli İş Akışı

Aynı anda birden fazla bağımsız projeyi incelemek ve aralarında geçiş yapmak kurumsal projelerin vazgeçilmezidir. Cadze arayüzündeki gelişmiş sekme hiyerarşisi sayesinde, üst kısımdaki “+” butonunu kullanarak birden fazla DWG/DXF dosyasını eş zamanlı olarak açabilirsiniz. Her bir sekme, kendi yakınlaştırma oranını ve görünüm pozisyonunu (viewport) RAM üzerinde bağımsız birer state olarak korur.

Profesyonel Klavye Kısayolları ve Komut Satırı Uyum Tablosu

Deneyimli bir CAD kullanıcısı menüler arasında fareyle gezerek zaman kaybetmez; sol eli daima klavyedeki kısayollardadır. Cadze’nin kullanıcı arayüzünü tasarlarken bu profesyonel kullanım reflekslerini birebir simüle ettik.

Modüler Proje Klasör Yapısı ve Temiz Kod Standartları

Cadze’nin mimarisi, Rloon Yazılım’ın kurumsal kodlama standartlarına uygun olarak frontend ve backend rollerini kesin çizgilerle ayırır. Projeye katkı sunmak isteyen geliştiriciler için repo yapısı şu şekildedir:

cadze/
├── src/                    # TypeScript Frontend Katmanı
│   ├── main.ts             # Uygulama giriş noktası ve lifecycle yönetimi
│   ├── workspace.ts        # Sekme yönetimi, araç state'leri ve Undo/Redo mimarisi
│   ├── renderer.ts         # Pixi.js WebGL2 render motoru ve input handle süreçleri
│   ├── geo.ts              # Hesaplamalı geometri algoritmaları (Trim/Extend/Offset)
│   ├── dxf-loader.ts       # DXF parsing ve entite veri çıkarma modülü
│   └── colors.ts           # ACI 256 kurumsal renk eşleştirme tablosu
├── src-tauri/              # Rust Backend Katmanı
│   ├── src/                # Tauri komutları ve alt süreç (subprocess) mimarisi
│   └── resources/bin/      # Üçüncü taraf yardımcı binary bileşenleri (LibreDWG)
└── README.md               # Teknik dökümantasyon ve entegrasyon kılavuzu

Özellikle saf matematiksel algoritmalarla donatılmış olan geo.ts modülü, çizgi kesişimlerini ve offset vektörlerini tamamen bağımsız bir şekilde hesaplar. Bu esnek yapı, gelecekte farklı bir render motoruna geçilmek istense dahi CAD düzenleme matematiğinin sıfır hata ile korunmasını garanti eder.

Kurumsal Kurulum ve Entegrasyon Rehberi

Cadze, sistem yöneticileri ve son kullanıcılar için dağıtımı son derece kolay olacak şekilde paketlenmiştir.

Yöntem A: Hazır Derlenmiş Sürüm (Son Kullanıcılar İçin)

1. Rloon Yazılım destekli resmi GitHub Releases sayfasına gidin ve en güncel cadze-vX.X.X-windows-x64.zip paketini indirin.

2. ZIP dosyasını kalıcı bir dizine (Örneğin: C:\Program Files\Cadze veya C:\Cadze) ayıklayın. (Uygulamanın kararlı çalışması için ZIP içerisinden doğrudan çalıştırmayınız).

3. cadze.exe dosyasına sağ tıklayarak masaüstünüze veya başlat menünüze bir kısayol atayın.

4. Cadze, ilk açılışta Windows kayıt defterine (registry) gerekli dosya ilişkilerini otomatik olarak tanımlar. Bu adımdan sonra herhangi bir .dwg veya .dxf dosyasına sağ tıklayıp Birlikte Aç -> Varsayılan Program Olarak Ayarla adımlarını izleyerek Cadze’yi birincil CAD aracınız yapabilirsiniz.

Yöntem B: Kaynak Koddan Derleme (Yazılım Geliştiricileri İçin)

Geliştirme ortamınızda Node.js (18+), Rust stabil araç takımı ve Tauri CLI v2 bileşenlerinin hazır bulunması gerekmektedir.

# 1. Resmi depoyu yerel ortamınıza klonlayın
git clone https://github.com/YOUR_USERNAME/cadze.git
cd cadze

# 2. JavaScript ve UI bağımlılıklarını sisteme dahil edin
npm install

# 3. İlgili LibreDWG binary bileşenlerini (dwg2dxf.exe vb.)
# src-tauri/resources/bin/ dizini altına konumlandırın.

# 4. Projeyi standalone (bağımsız executable) modda derleyin
$env:PATH = "C:\Users\$env:USERNAME\.cargo\bin;" + $env:PATH
cargo tauri build --no-bundle

# 5. Derleme sonucu üretilen binary'yi test edin
.\src-tauri\target\release\cadze.exe

Geliştirme esnasında anlık kod değişikliklerini izlemek (Hot Reloading) için npm run tauri dev komutunu çalıştırmanız yeterlidir.

Yasal Beyanlar, Font Yönetimi ve Lisans Politikası

Rloon Yazılım olarak, açık kaynak projelerimizde fikri mülkiyet haklarına ve küresel lisanslama standartlarına tam uyumluluk göstermeyi taahhüt ederiz.

• Ticari Marka Muafiyeti: Cadze, tamamen bağımsız ve özgün kod tabanına sahip açık kaynaklı bir projedir. AutoCAD®, DWG® ve DXF®, Autodesk, Inc. firmasının tescilli markalarıdır. Cadze, bu dosya formatlarını yalnızca sektörler arası birlikte çalışılabilirlik (interoperability) sağlamak amacıyla açık kütüphaneler üzerinden işler.

• SHX Yazı Tipleri Politikası: Autodesk firmasının mülkiyetinde olan tescilli SHX font dosyaları (simplex.shx, romans.shx vb.) kurumsal ilkelerimiz gereği Cadze kurulum paketlerine dahil edilmez. Uygulama, çizim dosyası içinde eksik bir font yapısı algıladığında kullanıcıyı bilgilendirir ve projenin görsel yapısını bozmayacak şekilde sistemdeki açık kaynaklı alternatif fontları otomatik olarak devreye sokar.

Gelecek Projeksiyonu ve Yol Haritası

Cadze v0.2.0 ile projenin çekirdek mimarisini, donanım hızlandırmalı grafik katmanını ve temel veri işleme süreçlerini kararlı bir yapıya kavuşturduk. Rloon Yazılım AR-GE ekibi olarak, Cadze’nin gelecekte global ölçekte en çok tercih edilen ücretsiz CAD aracı olması için çalışmalarımızı hız kesmeden sürdürüyoruz. Yol haritamızda yer alan bir sonraki adımlar:

1. Gelişmiş Tarama (Hatch) ve Katı Model Desteği: Mimari paftalarda yoğun olarak kullanılan tarama desenlerinin, GPU shader kodları yardımıyla sıfır performans kaybıyla render edilmesi.

2. Akıllı Ölçülendirme (Dimensioning) Araçları: Çizim elemanlarının uç noktaları, merkezleri ve açıları arasındaki mesafeleri dinamik olarak ölçen kurumsal anotasyon araçları.

3. Çapraz Platform (Cross-Platform) Optimizasyonu: Tauri mimarisinin esnekliğinden tam anlamıyla yararlanarak, Windows’un yanı sıra macOS ve Linux işletim sistemleri için de optimize edilmiş yerel paketlerin eş zamanlı olarak yayınlanması.

Cadze, gücünü topluluktan ve açık kaynak felsefesinden alan, sektöre armağan edilmiş tamamen ücretsiz bir projedir. Projenin kaynak kodlarını incelemek, hata bildiriminde bulunarak gelişimine katkı sağlamak ya da kendi geliştirdiğiniz geometrik modülleri ekosisteme dahil etmek için resmi GitHub depomuzu ziyaret edebilirsiniz. Kurulum süreçleri ve görsel detaylar için README dosyamızda yer alan teknik tanıtım videosuna göz atmayı unutmayın.

Sektörün gücü, açık kaynağın özgürlüğüyle buluşuyor!

– Rloon Yazılım AR-GE Ekibi